Half maart bleken we met z’n allen opeens heel goed in ‘gedragsverandering’. In heel korte tijd ontwikkelden we nieuwe gewoonten en vaardigheden die we voor een deel ook echt volhielden. We moesten noodgedwongen ook afscheid nemen van oude gewoontes en patronen. 

Nieuwe gewoontes vasthouden, oude patronen loslaten

Naar sommige van die gewoontes verlang je misschien terug. Maar andere wil je wellicht ook graag achter je laten. Zo hoorde ik mensen onder andere het volgende zeggen:

  • Opeens was mijn sociale agenda vrijwel leeg. Soms heel vervelend, maar soms ook verrassend fijn. Mijn voornemen is om echt veel meer rust te houden in mijn leven.  
  • Mijn reistijd viel weg. Die tijd ben ik gaan besteden aan sporten. Ik wandel veel meer maar doe ook een paar keer in de week yoga. Dat wilde ik altijd al, maar nu prikte ik een vast moment en nu lukt het opeens. Dat wil ik volhouden.
  • Ik vind het lastig om ‘nee’ te zeggen tijdens een overleg. Meestal kreeg ik allerlei taken die helemaal niet bij mij horen. Ik heb gemerkt dat ik dat veel beter kan als iemand me per telefoon of mail iets vraagt. Ik wil dat vast blijven houden, ook als we straks weer op kantoor vergaderen. 
  • Ik ben afgevallen. Doordat ik veel minder buiten de deur eet, maak ik minder ongezonde keuzes. 

Ook ik herken dit. Zowel in mijn werk en privé ontstonden er nieuwe gewoontes die ik graag wil vasthouden. 

Maar waarom is dat zo lastig?

Maar toch… Nu de maatregelen weer wat meer toelaten merken veel mensen dat ze ook opeens weer in oude patronen vervallen. Deze oude gewoontes poppen op wanneer ons leven wat meer gaat lijken op ‘vroeger’. 

Dat is niet zo gek. Want veel van die patronen zitten gewoon nog in ons brein. Op het moment dat een oude trigger voorbij komt, dan wordt dat gedrag weer geactiveerd. 

Een voorbeeld van gedrag

Ik zal een persoonlijk voorbeeld geven:

meer groente eten

Omdat ik bekend ben met gewoontes en hier heel bewust mee om ga, besloten we als gezin op zondag 15 maart een aantal dingen. Één ervan was dat we elke dag samen zouden lunchen, mét extra groente. (Daar moet ik bij bekennen: dit is voor mij een ‘makkelijk’ voornemen, want mijn man is degene die zorgt voor de boodschappen en ons eten…). Dus een paar maanden lang aten we gezamenlijk een heel gezonde lunch. 

Totdat… mijn jongste zoon weer naar school ging. En de oudste af en toe. En mijn man ook niet altijd meer thuis was bij de lunch. 

Opeens zat ik niet meer elke dag om 12 uur aan een lunch met extra groente. Maar stond ik ergens aan het begin van de middag in de keuken. Soms at ik extra groente of een salade. Maar steeds vaker koos ik ook weer voor ‘makkelijk en snel’. 

Natuurlijk baalde ik daarvan. En nam ik me voor om dat anders te doen. Tot ik me realiseerde: ik stap in de valkuil om alleen te kijken naar het gedrag en niet naar wat zorgt voor dit gedrag. Hiervoor is het nodig om eerst eens iets uit te zoomen van het gedrag naar de hele gewoonte

Zoom uit van gedrag en kijk naar de hele gewoonte

Als ik kijk naar mijn lunch-gewoonte, dan zag het patroon er een aantal maanden als volgt uit: 

  • 12 uur, een gedekte tafel met groente en salade (trigger)
  • Extra groente eten (gedrag)
  • Lekker, gezellig en gezond gegeten (resultaat/beloning)

Maar nu viel ik terug in mijn oude gedragspatroon:

een gedragspatroon bestaat niet alleen uit gedrag, maar uit een trigger, gedrag en een beloning
  • Een rommelende maag, terwijl ik eigenlijk ook andere dingen wil doen (trigger)
  • Een snelle maaltijd maken en eten (gedrag)
  • Snel weer door met wat ik wil doen (resultaat/beloning)

Dit is een eenvoudige weergave van een gedragspatroon. Een gewoonte bestaat niet alleen uit gedrag, maar uit: 

  • Een Trigger. Dat wat bepaalde gewoontes in gang zet. 
  • Gedrag. Dat wat je daadwerkelijk doet (en wat je soms heel graag wilt veranderen).
  • Het resultaat of de beloning. Dat wat maakt dat je gedrag bij een volgende trigger weer gaat herhalen. 

De eerste stap in het doorbreken van oude patronen

Wil jij patronen doorbreken? Dan ben je je waarschijnlijk heel bewust van het gedrag dat je wilt veranderen. Veel mensen gaan dan ook op wilskracht proberen om dit gedrag na te laten, of hier ander gedrag voor in de plaats te zetten. 

Werkt dit voor jou? Dan moet je dat vooral doen!

Maar merk je dat dit voor jou niet goed werkt en dat je terugvalt naar oude patronen? Dan is het interessant om eens een paar dagen te onderzoeken wat de trigger voor dit gedrag eigenlijk is. 

Je eerste stap is dus niet om je al te richten op gedrag. Maar je eerste stap is om de trigger te onderzoeken. 

In mijn eigen voorbeeld is de trigger dat ik trek krijg, in combinatie met een gevoel van tijdsdruk. Er is iets anders dat ik eigenlijk liever wil doen dan lunchen. Ik wil daar zo snel mogelijk mee verder. Dit zet een gedragspatroon in gang. 


Andere voorbeelden:

  • Ineke bijt op haar nagels. Dat doet ze vooral op dagen dat ze moet werken. Ze wil er graag vanaf en heeft al volop trucjes geprobeerd. Ineke let een paar dagen op wat voor haar de trigger is. Wat gebeurt er vlak voordat ze gaat nagelbijten….? Ze merkt dat ze dit vaak doet na een spannend gesprek of een intensieve dag. Vaak als ze in de auto zit. Zo gauw ze tot rust komt in de auto begint het nagelbijten. 
  • Simon ploft na het eten en de afwas meestal op de bank. Maar eigenlijk wil hij juist gaan wandelen. Hij neemt het zich de hele dag voor. Maar zo gauw de vaat in de machine staat en alles klaar is voor de volgende dag, merkt hij dat hij toch opeens weer op de bank zit. Als hij gaat opmerken wat er precies gebeurt, dan merkt hij dat hij vindt dat hij rust verdiend heeft in plaats van ook nog moeten wandelen. 

Zoek jouw trigger

Als je op zoek gaat naar je eigen triggers, dan is het goed om te weten dat deze vaak te maken hebben met: 

  • Een locatie
  • Een tijdstip
  • Een emotie
  • Andere mensen
  • Of een bepaalde actie

Charles Duhigg is de schrijver van het boek Macht der Gewoonte / The power of habits en vertelt over een eigen gewoonte die hij wilde doorbreken. Bij hem was de trigger een tijdstip:

Wat als je de trigger niet kan vinden?

Soms is het lastig om helder te krijgen wat de trigger precies is. Bovendien merk je ook al in de video hierboven: het gaat niet alleen om deze trigger, maar ook om het gevoel van resultaat of de beloning. 

Dus krijg je niet helder wat je trigger precies is? Of wil je meer begrijpen over jouw gedrag? Kijk dan naar de beloning. 

Wat levert het jou op om dit gedrag uit te voeren? 

Soms lijkt het alsof bepaald bedrag alleen maar tot negatieve resultaten leidt. Toch is dat vrijwel nooit zo. Deze gewoonte is niet voor niets ontstaan. Misschien levert het je nu niet echt meer iets op, maar ooit wel. De gewoonte is niet zomaar ontstaan, maar juist doordat er een positieve beloning was. 

  • Zo kan roken je een gevoel van ontspanning opleveren. Of het kan ooit hebben gezorgd voor ‘er bij horen’, of het kan je herinneren aan je vader. 
  • Op de bank ploffen kan je het gevoel geven dat je even voor jezelf zorgt. 
  • Nagelbijten kan je tot rust brengen. 
  • Chocola eten kan je een goed gevoel geven. 

Sta dus ook stil bij wat bepaalt gedrag jou oplevert. Want mijn overtuiging is echt: dit is er niet voor niets. 

En wat als je hier ook niet uit komt?

Meestal duurt het even voor je bij jezelf gaat herkennen wat je triggers en beloningen zijn. Het helpt om een paar dagen op te schrijven wat er gebeurt (of wat je denkt, hoort, wat je voelt of wie je ziet) vlak voor je het gedrag inzet wat je eigenlijk wil veranderen. Schrijf dan ook meteen op wat het je oplevert. Waarschijnlijk ziet dit er eerst nogal onsamenhangend uit, maar na een week zie je misschien een patroon. 

Wat je kan helpen is om dit met een vriend(in) te bespreken. Iemand anders kijkt weer met een andere blik naar jouw gedrag. Let wel op dat je voor een vriend(in) kiest die niet haar eigen mening aan jou wil overbrengen – die bijvoorbeeld heel graag wil dat jij stopt met roken. Maar zoek iemand die open en eerlijk met jou mee kan kijken. 

Wil je liever dat iemand objectief met jou meekijkt? Of heb je het gevoel dat jouw gewoonte ingewikkeld in elkaar steekt? Dan is het goed om hier met een coach naar te kijken. Zelf werk ik in dit soort gevallen met systemische werkvormen, waarbij je nog wat verder uitzoomt van je gedrag. Dit levert vaak veel inzichten op. Wil je daar meer over weten? Mail me dan even.  

Meer lezen?

Bovenstaande is een eerste stap in het veranderen van je gedrag. Als je eenmaal je patroon hebt ontdekt, dan geeft dit veel input voor het veranderen van je gedrag. Maar het betekent niet dat dit makkelijk is of snel gaat. 

Mijn advies hierbij is:

Lees je liever een boek? Dit blog is onder andere gebaseerd op het boek van Charles Duhigg. Een boek met veel praktische voorbeelden: 

Wil je nieuwe artikelen vanzelf ontvangen? Meld je dan aan voor de maandelijkse updates:

Meld je aan voor de maandelijkse updates – je ontvangt vanzelf nieuwe artikelen in je mailbox.
 

dit veld niet invullen s.v.p.
Print Friendly, PDF & Email
Share
Share
Tweet
Pin