Motivatie is een veelgebruikt maar ook ongrijpbaar begrip. Wat is motivatie precies? Volgens de online Van Dale betekent motivatie beweegreden of drijfveer. Leuk om te weten: motivatie is afgeleid van het Latijnse woord motio, dat beweging betekent.

Motivatie is subjectief

Motiveren is dus letterlijk ‘in beweging brengen’. Maar motivatie zelf is subjectief en zie je niet ‘aan de buitenkant’. Het kan wel leiden tot gedrag, een uitspraak, een gezichtsuitdrukking of een beweging. Hieruit kan je soms aan iemand zien dat hij zich gemotiveerd voelt.

Iedereen is gemotiveerd

Als coach heb je soms het idee dat iemand geen motivatie heeft en niet te motiveren is. Maar dat is niet waar. Ieder mens wordt érgens door gedreven, we hebben allemaal drijfveren. Alleen zijn die zowel voor je cliënt, voor jou als voor de omgeving niet altijd duidelijk waarneembaar.

Ieder mens is gemotiveerd. Het is alleen de vraag waarvoor.

Het is onderdeel van je taak als coach om helder te krijgen wat de motivatie van je cliënt mogelijk in de weg staat.

De 3 ingrediënten van motivatie

In trainingen leg ik vaak uit dat er 3 ingrediënten zijn bij motivatie, en meer specifiek, de motivatie om gedrag te willen veranderen. Denk aan gezondere keuzes te maken.

De 3 ingrediënten zijn willen, kunnen en er klaar voor zijn. Iemand moet willen veranderen, maar ook denken dat hij het kan. Pas als dat het geval is en er geen andere belemmeringen zijn, is iemand klaar voor verandering.

Pas dan is er ook pas ruimte om in beweging te komen. Letterlijk en figuurlijk. Om gemotiveerd aan de slag te gaan.

Ingrediënt 1: Willen

Motivatie - willen veranderen

Bij willen gaat het erom dat iemand de kloof waarneemt tussen hoe de situatie nu is en hoe hij zou kunnen zijn. Hiervoor wordt de term ‘discrepantie’ gebruikt.

Als iemand de nieuwe situatie aantrekkelijker vindt dan de huidige situatie, dan kan dat je het gevoel geven dat je wilt veranderen. Hoe aantrekkelijker de nieuwe situatie lijkt, hoe sterker dit gevoel kan worden.

Maar heeft de situatie hoe die nu is ook veel voordelen. Bovendien kost veranderen energie. Wil iemand veranderen, dan ligt de motivatie voor het grijpen. Maar wil hij juist aan de oude situatie vasthouden, dan is iemand ongemotiveerd en moeilijk in beweging te krijgen.

Let op: verwar ‘willen’ niet met ‘wilskracht’! Dit zijn verschillende dingen.

Ingrediënt 2: (aan)kunnen

Motivatie - kunnen veranderen

Soms voelt iemand dat hij wel wil, maar niet kán veranderen. Of het nu gaat om stoppen met roken, afvallen of hardlopen: als je het wel wilt, maar niet denkt het te kunnen, beïnvloedt dit je motivatie.

‘Ik wilde dat ik het kon’, hoor je mensen wel eens verzuchten. Dit vat samen waar het probleem zit als mensen wel heel graag willen veranderen, maar niet het vertrouwen hebben dat ze dit kunnen.

Vertrouwen hebben dat je een specifieke taak aankan, noemen we ook wel self-efficacy. Dit is zelfvertrouwen, maar dan toegespitst op één taak.

Heel vaak is het zo dat mensen die ‘denken het niet te kunnen’ bewust of onbewust besluiten het ook niet te willen.

Mijn ervaring is dat het als coach soms eenvoudig is om het ‘denken te kunnen’ te beïnvloeden en zo de motivatie te vergroten. Je vergroot dan ook de self-efficacy. Soms is een peptalk genoeg, soms is er iets meer nodig.

Zo focussen we binnen de LeefstijlScan op het vergroten van het eigen vertrouwen, in dit geval het vertrouwen van het team dat ze het verschil kunnen maken op het gebied van leefstijl.

Ingrediënt 3: er klaar voor zijn

Motivatie - er klaar voor zijn

Soms wil iemand echt veranderen en denkt hij ook dat hij dit kan, maar is hij er toch niet klaar voor. In trainingen kijken we naar de Fase van Gedragsverandering om te bepalen in welke fase iemand (of een team) zit en hoe we dit kunnen beïnvloeden.

Geen eenvoudige optelsom

De 3 ingrediënten zijn geen ‘rocket science’. Logisch zou ik zeggen, want motivatie heeft te maken met menselijk gedrag en daarbij spelen altijd allerlei (omgevings)factoren een rol.

Sommige wetenschappers beargumenteren dat een eventuele driedeling moet bestaan uit (1) willen, (2) kunnen en (3) discipline / doen. Dat is ook een prima indeling. Wat ik hier zelf nog mis, is het dynamische aspect. De keuze voor ‘er klaar voor zijn’ maakt voor mij duidelijk dat ook iemand die nóg niet voldoende discipline heeft, of het nóg niet doet, alle kansen heeft om in de toekomst gemotiveerd te zijn.

Wél allemaal belangrijk

Wat wel duidelijk is, is dat alle ingrediënten belangrijk zijn. Je hebt ze allemaal nodig voor duurzame gedragsverandering.

Als zorgverlener ben je een groot deel van je tijd bezig met adviseren en motiveren. In de online basistraining Positief Motiveren leer je alles over positief motiveren van cliënten en collega’s, en geef ik je tips hoe je zelf gemotiveerd kan blijven.

Print Friendly, PDF & Email
Share
Share
Tweet
Pin